Kasten yaralama suçunda zamanaşımı, “sekiz yıl” gibi tek bir rakamla cevaplanamaz. Süre; yaralamanın basit mi nitelikli mi olduğuna, ağır bir netice doğup doğmadığına ve failin yaşına göre değişir. Ayrıca dava zamanaşımı ile şikâyet süresi birbirinden farklı kavramlardır. Bu yazıda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümlerinin yürürlükteki metnine göre kasten yaralamada zamanaşımı, şikâyet ve uzlaşma kuralları anlatılmaktadır.
Kasten Yaralama Suçu ve Güncel Cezalar
Kasten yaralama TCK m. 86’da düzenlenmiştir. 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla cezalar artırılmıştır. Yürürlükteki metne göre:
- Temel hâl (m. 86/1): Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama (m. 86/2): Mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
- Nitelikli hâller (m. 86/3): Suçun üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı; kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı; kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak; silahla veya canavarca hisle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz ve ceza yarı oranında, canavarca his bakımından bir kat artırılır.
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama ise TCK m. 87’dedir. Örneğin organ işlevinin sürekli zayıflaması, yüzde sabit iz veya yaşamı tehlikeye sokan bir durum oluşursa ceza bir kat (m. 87/1); organ işlevinin yitirilmesi veya yüzün sürekli değişikliği gibi hâllerde iki kat (m. 87/2) artırılır. Kemik kırılması veya çıkığında ceza, kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır (m. 87/3). Yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse on yıldan on dört yıla, nitelikli hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülür (m. 87/4). Suçun ayrıntıları için kasten yaralama suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?
Dava zamanaşımı TCK m. 66’da düzenlenir. Süre, suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırına göre belirlenir (m. 66/4). Dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de dikkate alınır (m. 66/3). Kasten yaralama bakımından ilgili bentler şunlardır:
- Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl (m. 66/1-e),
- Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl (m. 66/1-d).
Bu kurallara göre genel bir hesap şöyle yapılabilir:
- m. 86/1 ve m. 86/2: Üst sınırlar üç yıl ve bir yıl altı ay olduğundan zamanaşımı sekiz yıldır.
- m. 86/3 (a)–(e) bentleri: Temel cezanın üst sınırı yarı oranında artırıldığında dört buçuk yıla ulaşır; beş yılı aşmadığından zamanaşımı sekiz yıldır. Canavarca his hâlinde (f bendi) ceza bir kat artırıldığından üst sınır altı yıla çıkar ve süre on beş yıl olur.
- m. 87/1, 87/2 ve 87/4: Artırılmış üst sınır beş yılı aştığından zamanaşımı on beş yıldır.
- m. 87/3 (kemik kırığı): Sonuç, somut artırım oranına ve temel hâle göre değişir; bu nedenle dosya özelinde hesap yapılmalıdır.
Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden itibaren işlemeye başlar (m. 66/6). Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurup on beş yaşını doldurmamış olanlar hakkında bu sürelerin yarısı, on beş yaşını doldurup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında üçte ikisi uygulanır (m. 66/2).
Zamanaşımının Kesilmesi ve Durması
Zamanaşımı süresi bazı işlemlerle kesilir. Şüpheli veya sanığın savcı huzurunda ifadesinin alınması ya da sorguya çekilmesi, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ve sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi hâllerinde dava zamanaşımı kesilir (TCK m. 67/2). Kesilmeyle süre yeniden işlemeye başlar (m. 67/3).
Ancak süre sınırsız uzamaz. Kesilme hâlinde zamanaşımı süresi, ilgili suç için kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar (m. 67/4). Buna göre sekiz yıllık süre en fazla on iki yıla, on beş yıllık süre en fazla yirmi iki yıl altı aya kadar uzayabilir. İzin veya başka bir mercideki meselenin çözümü beklenen hâllerde ise zamanaşımı durur (m. 67/1).
Şikâyet Süresi: Altı Ay
Şikâyet süresi yalnızca şikâyete bağlı suçlar için geçerlidir. Kasten yaralamada şikâyete bağlı olan hâl, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüdeki yaralamadır (TCK m. 86/2). Bu hâlde yetkili kişi, fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1-2). Bu süre de zamanaşımı süresini geçemez (m. 73/2).
TCK m. 86/1’deki temel hâl, m. 86/3’teki nitelikli hâller ve m. 87’deki ağır neticeler şikâyete bağlı değildir; savcılık bu hâllerde re’sen soruşturma yapar. Şikâyete bağlı hâlde şikâyetten vazgeçme davayı düşürür; ancak hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz (m. 73/4).
Uzlaşma
Kasten yaralama, üçüncü fıkra hariç olmak üzere TCK m. 86 yönünden uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b-1). Yani temel hâl ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama uzlaştırmaya tabidir; nitelikli hâller (m. 86/3) ve m. 87’deki ağır neticeler bu listede yer almaz. Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m. 253/3). Uzlaşma girişimi süresince dava zamanaşımı işlemez (CMK m. 253/21). Ayrıntılar için uzlaşmaya tabi suçlar yazımıza bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme
Kasten yaralama davalarına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11). On yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12). Örneğin yaralama sonucu ölüm hâli (TCK m. 87/4) bu kapsamdadır.
Sık Sorulan Sorular
Basit yaralamada şikâyet süresi geçerse ne olur?
TCK m. 86/2 kapsamındaki hâlde altı aylık süre geçirilirse soruşturma yapılamaz. Ancak olay m. 86/3’teki bir nitelikli hâle giriyorsa şikâyet aranmaz.
Kasten yaralamada zamanaşımı her durumda sekiz yıl mıdır?
Hayır. Temel ve basit hâllerde sekiz yıldır; canavarca his hâli ile m. 87’deki birçok ağır netice bakımından on beş yıla çıkar.
Zamanaşımı dolarsa ne olur?
Soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir. Bu konuda takipsizlik kararı yazımıza bakabilirsiniz.
Darp raporu zamanaşımını etkiler mi?
Rapor zamanaşımını kesmez veya durdurmaz; ancak yaralamanın hangi fıkraya girdiğini, dolayısıyla şikâyet şartını ve zamanaşımı süresini belirler. Rapor süreci için darp raporu yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; zamanaşımı hesabı somut dosyadaki suç vasfına ve işlemlerin tarihine göre ayrıca yapılmalıdır. Soruşturma ve kovuşturma evrelerine ilişkin genel bilgiler ceza davalarında savunma sayfasında yer alır.