Son güncelleme: 19 Kasım 2026
Halk arasında “uzaklaştırma kararı” ya da “koruma kararı” denilen tedbirler, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’da düzenlenir. Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişinin hızlıca korunmasını amaçlar. Bu nedenle tedbir istemek için bir dava açılması, ceza soruşturmasının sonuçlanması veya boşanma davası beklenmesi gerekmez.
Bu yazıda kimlerin bu Kanun’dan yararlanabileceğini, hangi tedbirlerin istenebileceğini, başvurunun nereye yapılacağını, kararın süresini, itiraz yolunu ve karara uyulmamasının sonuçlarını genel olarak anlatıyoruz.
6284 sayılı Kanun kimleri korur?
Kanun’un amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunmasıdır (6284 s.K. m.1/1). Buradan üç önemli sonuç çıkar:
- Evli olmak veya aynı evde yaşamak şart değildir. Kanun’daki ev içi şiddet tanımı, taraflar aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan kişiler arasında meydana gelen şiddeti kapsar (m.2/1-b). Ayrıca Kanun, kadınları ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını aile ilişkisinden bağımsız olarak da korur.
- Erkek aile bireyleri de korunur. Kanun yalnızca kadınları değil, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan aile bireylerini ve ısrarlı takip mağdurlarını da kapsar.
- Şiddet yalnızca fiziksel değildir. Kanun’a göre şiddet; fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranışı, buna yönelik tehdit ve baskıyı ve özgürlüğün keyfî engellenmesini de içerir (m.2/1-d). Sürekli aşağılama, tehdit mesajları veya kişinin parasına el konulması da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Aile dışından gelen şiddet tehdidi
Anayasa Mahkemesi, Nuriye Ayhan Altıner başvurusunda (B. No: 2020/1327, 4/10/2023, RG 16/1/2024-32431), aynı siyasi partinin iki erkek üyesi tarafından ölümle tehdit edildiğini ileri süren bir kadın lehine verilen önleyici tedbirin, “talep aile içi şiddet veya ısrarlı takibe ilişkin değil” gerekçesiyle itiraz üzerine kaldırılmasını incelemiştir. Mahkeme; 6284 sayılı Kanun’un ve ilgili uluslararası belgelerin kadına yönelik şiddeti cinsiyete dayalı her türlü şiddet içeren davranışı kapsayacak şekilde ele aldığını belirtmiş ve itiraz merciinin gerekçesini yeterli görmeyerek maddi ve manevi varlığın korunması hakkının (Anayasa m.17) ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu karar, kadına yönelik şiddet tehdidinde 6284 sayılı Kanun’un yalnızca aile içi ilişkilerle sınırlı yorumlanmaması gerektiğini göstermesi bakımından önemlidir.
Hangi tedbirler istenebilir?
Kanun, tedbirleri “koruyucu” ve “önleyici” olarak ikiye ayırır. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir; önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan hakkında verilir. Halk arasındaki “uzaklaştırma kararı” çoğunlukla önleyici tedbirleri ifade eder.
Şiddet uygulayan hakkında önleyici tedbirler
Aile mahkemesi hâkimi, şiddet uygulayan hakkında şu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun göreceği benzer tedbirlere karar verebilir (m.5/1):
- Şiddet mağduruna yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürme içeren söz ve davranışlarda bulunmaması,
- Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi,
- Korunan kişiye ve onun bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması,
- Çocuklarla daha önce kurulmuş bir kişisel ilişki kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması veya tümüyle kaldırılması,
- Gerekirse korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve (kişisel ilişkiye dair hâller saklı kalmak üzere) çocuklarına yaklaşmaması,
- Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi,
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi,
- Ruhsatlı silahlarını kolluğa, görevi gereği zimmetindeki silahı kurumuna teslim etmesi,
- Korunan kişinin bulunduğu yerlerde alkol veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanmaması, bağımlılığı varsa tedavisinin sağlanması ve gerektiğinde bir sağlık kuruluşuna muayene ve tedavi için başvurması.
Hâkim bu tedbirlerle birlikte velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir (m.5/3). Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlıyor veya buna katkıda bulunuyorsa ve Türk Medeni Kanunu’na göre daha önce nafakaya hükmedilmemişse, hâkim talep edilmese bile şiddet mağdurunun yaşam düzeyini gözeterek tedbir nafakasına hükmedebilir (m.5/4). Bu nafaka, ödeme yükümlüsünün Sosyal Güvenlik Kurumu ile bağlantısı varsa, korunan kişinin başvurusu aranmaksızın icra müdürlüğünce maaş veya ücretinden tahsil edilir (m.18/2).
Korunan kişi lehine koruyucu tedbirler
Hâkim; korunan kişinin işyerinin değiştirilmesine, evliyse müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesine, Türk Medeni Kanunu’ndaki şartlar varsa tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına (TMK m.194) ve hayati tehlike bulunan istisnai hâllerde, ilgilinin aydınlatılmış rızasıyla kimlik bilgilerinin değiştirilmesine karar verebilir (m.4/1).
Mülkî amir (vali veya kaymakam) ise barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal rehberlik verilmesi, hayati tehlike varsa geçici koruma altına alınma ve belirli şartlarla kreş desteği gibi tedbirlere karar verebilir (m.3/1). Geçici maddi yardımda günlük ödeme, on altı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin otuzda birine kadardır (m.17/1).
Gerekirse korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik ve adres bilgileri tüm resmî kayıtlarda gizli tutulabilir (m.8/6).
Uzaklaştırma kararı için nereye başvurulur?
Tedbir kararı, ilgilinin kendi talebiyle, Bakanlık veya kolluk görevlilerinin ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Talep; en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden (polis veya jandarma) istenebilir (m.8/1). Bu nedenle başvuru; aile mahkemesine, polis veya jandarmaya ya da Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Kanun’daki “hâkim” aile mahkemesi hâkimidir (m.2/1-c). Cumhuriyet başsavcılığı, ihbar ve şikâyet üzerine evrakın bir örneğini tedbir kararı verilmek üzere ivedilikle hâkime veya mülkî amire gönderir (Yönetmelik m.5).
Bu Kanun kapsamındaki başvurulardan ve kararların uygulanmasından harç, yargılama gideri veya posta gideri gibi hiçbir masraf alınmaz (m.20/1). Kanun, başvurunun avukat aracılığıyla yapılmasını şart koşmaz.
Acil durumlarda kolluğun yetkisi
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri; şiddet içeren söz ve davranışta bulunmama, konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama ve yakınlara yaklaşmama tedbirlerini kendisi alabilir. Evrak en geç ertesi iş günü hâkimin onayına sunulur; hâkimin yirmi dört saat içinde onaylamadığı tedbirler kendiliğinden kalkar (m.5/2). Barınma ve geçici koruma tedbirleri de acil hâllerde kolluk amirince alınabilir; bunlar için mülkî amirin onay süresi kırk sekiz saattir (m.3/2).
Delil gerekir mi?
Kanun, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmayacağını açıkça düzenler. Önleyici tedbir kararının ise geciktirilmeksizin verilmesi ve Kanun’un amacını tehlikeye sokacak şekilde geciktirilmemesi gerekir (m.8/3). Yine de başvurunun somut olaylarla anlatılması önemlidir. Varsa darp raporu, tehdit içeren mesajlar, arama kayıtları ve tanık bilgileri dilekçede belirtilebilir.
Uzaklaştırma kararı ne kadar sürer?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa, resen ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebiyle tedbirin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbir kaldırılabilir veya aynen devam ettirilebilir (m.8/2). Mahkeme altı aydan daha kısa bir süre de belirleyebilir; bu nedenle kararda yazan süreye ve bitiş tarihine dikkat edilmelidir. Şiddet tehlikesi sürüyorsa, süre dolmadan uzatma talep edilmesi yerinde olur.
Uygulama Yönetmeliği’ne göre şiddet veya şiddet tehlikesinin ortadan kalktığı anlaşılırsa, tedbirin kaldırılmasına da karar verilebilir (Yönetmelik m.30/4).
Karar nasıl bildirilir?
Tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; talebin reddi kararı ise yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir. Tebliğ sırasında şiddet uygulayana, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m.8/4-5). Tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemiş olması, kararın uygulanmasına engel teşkil etmez (m.10/5).
Uzaklaştırma kararına itiraz
Kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer aile mahkemesine itiraz edebilir. Hâkim kararlarına itirazda dosya, o yerde birden fazla aile mahkemesi varsa numara olarak kendisini izleyen aile mahkemesine, tek aile mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir. İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.9). Uygulama Yönetmeliği’ne göre itiraz kural olarak duruşma yapılmadan incelenir; hâkim gerekli görürse ilgilileri dinleyebilir. Zorlama hapsi kararlarına karşı da aynı usulle itiraz edilebilir (Yönetmelik m.34).
İtiraz hakkı hem tedbir talebi reddedilen mağdur hem de hakkında tedbir verilen kişi için önemlidir. Hakkında tedbir kararı verilen kişi, iki haftalık süreyi kaçırmamalı ve itirazını somut gerekçelerle yapmalıdır. Kanun’da itirazın kararın uygulanmasını durduracağına dair bir hüküm bulunmadığından, itiraz incelenene kadar karara uyulmalıdır.
Karara uyulmazsa ne olur?
Hakkında tedbir kararı verilen kişi karara aykırı davranırsa, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak toplam süre altı ayı geçemez. Zorlama hapsi kararları Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir (m.13).
Zorlama hapsi, tedbire uyulmasını sağlamaya yönelik bir yaptırımdır ve suç nedeniyle verilecek cezanın yerine geçmez. İhlal eylemi aynı zamanda suç oluşturuyorsa, örneğin korunan kişiye tehdit içeren mesaj gönderilmişse, ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir (m.13/1: “fiili bir suç oluştursa bile”). Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırı gerçekleştirileceğinden bahisle yapılan tehdidin kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz (TCK m.106/1). Ayrıntılar için tehdit suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Hâkim, tedbir kararlarının uygulanmasında teknik araç ve yöntemlerin kullanılmasına da karar verebilir; ancak bu yolla kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (m.12/1).
Uzaklaştırma kararı ve boşanma davası
6284 sayılı Kanun’a göre tedbir istemek boşanma davası açmayı gerektirmez; tedbirler bağımsız olarak istenebilir. Boşanma davası açılmışsa, hâkim dava süresince eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakımı ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (TMK m.169). Ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düşen eşin ayrı yaşama hakkı da vardır (TMK m.197).
Şiddet olayları, boşanma davasında da sonuç doğurabilir. Eşlerden her biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, kendisine pek kötü davranılması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir; bu dava hakkı sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır (TMK m.162). Konuyu hayata kast sebebiyle boşanma davası yazımızda ayrıca ele aldık.
Sıkça sorulan sorular
Uzaklaştırma kararı kaç günde çıkar?
Kanun belirli bir gün sayısı öngörmez; önleyici tedbir kararının geciktirilmeksizin verilmesini emreder (6284 s.K. m.8/3). Acil durumlarda kolluk amiri tedbiri hemen alabilir; bu tedbir yirmi dört saat içinde hâkim tarafından onaylanmazsa kendiliğinden kalkar (m.5/2).
Uzaklaştırma kararının süresi ne kadardır?
İlk kararda süre en çok altı aydır. Şiddet tehlikesi devam ediyorsa süre uzatılabilir veya tedbirin şekli değiştirilebilir (m.8/2).
Uzaklaştırma kararına itiraz süresi kaç gündür?
Tefhim veya tebliğden itibaren iki haftadır. İtiraz aile mahkemesine yapılır; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.9).
Uzaklaştırma kararına uymamanın cezası nedir?
İlk aykırılıkta üç günden on güne, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır; toplam süre altı ayı geçemez (m.13). Eylem ayrıca suç oluşturuyorsa ceza soruşturması da yürütülebilir.
Aile hukukuna ilişkin davalar ve koruma tedbirleri hakkında genel bilgi İzmir boşanma avukatı sayfamızda yer alır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her somut olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Acil bir tehlike varsa vakit kaybetmeden kolluğa başvurulmalıdır. Sorularınız için Kalemci Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.
Kaynaklar
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (RG 20.03.2012, 28239), m.1–5, 8–10, 12, 13, 17, 18, 20
- 6284 Sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği (RG 18.01.2013, 28532), m.5, 30 ve 34
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, 24607), m.162, 169, 194 ve 197
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (RG 12.10.2004, 25611), m.106
- Anayasa Mahkemesi, Nuriye Ayhan Altıner Başvurusu, B. No: 2020/1327, 4/10/2023 (RG 16.01.2024, 32431)