Yurt Dışına Kişisel Veri Aktarımı: KVKK m.9, Standart Sözleşme ve 5 İş Günü Bildirim Yükümlülüğü

Yurt Dışına Kişisel Veri Aktarımı: KVKK m.9, Standart Sözleşme ve 5 İş Günü Bildirim Yükümlülüğü

Son güncelleme: 20 Kasım 2026

Bir şirketin müşteri listesini yurt dışında barındırılan bir CRM yazılımında tutması, e-postalarını yabancı bir bulut sağlayıcı üzerinden yönetmesi ya da yurt dışındaki grup şirketiyle çalışan bilgilerini paylaşması, çoğu zaman “yurt dışına kişisel veri aktarımı” anlamına gelir. Bu konu, 7499 sayılı Kanun’la 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) 9 uncu maddesinin yeniden yazılmasıyla 1 Haziran 2024’ten itibaren köklü biçimde değişti.

Bu yazıda yeni sistemin üç kademesini, uygulamada en çok kullanılan standart sözleşmeyi, beş iş günü içinde yapılması gereken bildirimi ve bu bildirimin yapılmamasının yaptırımını genel olarak anlatıyoruz.

Hangi işlemler “yurt dışına aktarım” sayılır?

Kanun’da ayrı bir tanım yoktur; tanım, Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’tedir (RG 10.07.2024, 32598). Buna göre yurt dışına aktarım; kişisel verilerin KVKK kapsamındaki bir veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından yurt dışındaki bir veri sorumlusu veya veri işleyene iletilmesi ya da başka bir suretle erişilebilir hâle getirilmesidir (Yön. m.4/1-e).

“Erişilebilir hâle getirme” ifadesi önemlidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun Ocak 2025 tarihli Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması Rehberi’ne göre, üçüncü bir ülkeden uzaktan erişim (yalnızca ekranda görüntüleme yoluyla olsa bile, örneğin destek veya sorun giderme amacıyla) ve yurt dışında bulunan bir bulutta depolama da tanımdaki ölçütler karşılandığında aktarım kabul edilir. Buna karşılık, kişinin kendi verisini doğrudan yurt dışındaki bir şirkete iletmesi, araya bir veri aktaran girmediği için bu anlamda aktarım sayılmaz.

Kurallar yalnızca veri sorumlularına değil, veri işleyenlere de uygulanır (KVKK m.9/1). Veri işleyen yurt dışına aktarım yaparken veri sorumlusunun talimatlarına uymak zorundadır; ancak bu durum veri sorumlusunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (Yön. m.5/1, m.7/1-2). Yurt dışına aktarılan verilerin oradan başka ülkelere sonraki aktarımları için de aynı güvenceler aranır (KVKK m.9/8).

Yeni sistem: üç kademe

Her durumda önce, verinin işlenmesi için KVKK m.5 veya m.6’daki şartlardan birinin bulunması gerekir. Bu şart sağlandıktan sonra aktarım aşağıdaki sırayla değerlendirilir.

1. Yeterlilik kararı

Aktarımın yapılacağı ülke, o ülkedeki bir sektör veya uluslararası kuruluş hakkında Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun yeterlilik kararı varsa aktarım yapılabilir (KVKK m.9/1). Yeterlilik kararı Kurul tarafından verilir, Resmî Gazete’de yayımlanır ve en geç dört yılda bir değerlendirilir; Kurul kararı ileriye etkili olarak değiştirebilir, askıya alabilir veya kaldırabilir (m.9/2). Kurul bu değerlendirmede karşılıklılık, ilgili ülkenin mevzuatı ve uygulaması, bağımsız bir veri koruma otoritesinin ve başvuru yollarının varlığı gibi ölçütleri dikkate alır (m.9/3). Aktarım öncesinde hedef ülke için yayımlanmış bir yeterlilik kararı bulunup bulunmadığı Resmî Gazete ve Kurum’un internet sitesinden kontrol edilmelidir (Yön. m.8/4).

2. Uygun güvenceler

Yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânı bulunması kaydıyla, aşağıdaki uygun güvencelerden biri sağlanarak aktarım yapılabilir (m.9/4):

  • Uluslararası sözleşme niteliğinde olmayan anlaşma: Türkiye’deki kamu kurumları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile yurt dışındaki kamu kurumları ya da uluslararası kuruluşlar arasında yapılan anlaşma; Kurul izni gerekir (m.9/4-a; Yön. m.11).
  • Bağlayıcı şirket kuralları: Ortak ekonomik faaliyette bulunan şirketler grubu için Kurul tarafından onaylanan kurallar (m.9/4-b). Başvuruda yabancı dildeki her belgenin noter onaylı çevirisi eklenir ve aktarıma ancak onaydan sonra başlanabilir (Yön. m.12).
  • Standart sözleşme: Kurul tarafından ilan edilen metin (m.9/4-c). Kurul izni veya onayı gerekmez, ancak Kuruma bildirim zorunludur. Aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
  • Yazılı taahhütname: Yeterli korumayı sağlayan hükümler içeren taahhütname ve Kurul izni (m.9/4-ç). Taahhütnamede, Türk hukukuna tabi olunduğu ve uyuşmazlıkta Türk mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğuna ilişkin hükme yer verilir; aktarıma Kurul izninden sonra başlanır (Yön. m.15/2-k, m.15/3).

3. İstisnai (arızi) aktarımlar

Yeterlilik kararı yoksa ve uygun güvencelerden hiçbiri sağlanamıyorsa, aktarım yalnızca arızi olmak kaydıyla Kanun’da sayılan hâllerden birinde yapılabilir (m.9/6). Bu hâller; ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek açık rıza vermesi, kişiyle yapılan sözleşmenin ifası veya sözleşme öncesi tedbirler için zorunluluk, kişi yararına yapılacak bir sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunluluk, üstün kamu yararı, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması, rızasını açıklayamayacak durumdaki kişinin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması ve kamuya açık sicilden belirli şartlarla aktarımdır.

Yönetmelik “arızi”yi tanımlar: düzenli olmayan, tek veya birkaç sefer gerçekleşen, süreklilik arz etmeyen ve olağan faaliyet akışı içinde bulunmayan aktarımlar (Yön. m.16/1). Bu nedenle sürekli kullanılan bir bulut hizmeti, CRM veya muhasebe yazılımı için istisnai hâllere dayanmak, kural olarak bu tanıma uymaz.

Açık rıza artık ana yol değil

Değişiklikten önce KVKK m.9/1’e göre kişisel veriler, kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmadan yurt dışına aktarılamıyordu; uygulamada şirketlerin büyük kısmı açık rıza metinlerine dayanıyordu. 7499 sayılı Kanun’la eklenen geçici madde 3’e göre eski birinci fıkra, yeni hükümle birlikte 1 Eylül 2024’e kadar uygulanmaya devam etti (KVKK geç. m.3/1). Bu tarihten sonra açık rıza, yalnızca istisnai ve arızi bir aktarım yolu olarak kaldı ve muhtemel riskler hakkında bilgilendirmeye bağlandı (m.9/6-a).

Bu nedenle, sürekli bir yurt dışı aktarımı hâlâ yalnızca 2024 öncesinden kalma açık rıza metnine dayandıran şirketlerin durumunu yeniden değerlendirmesi gerekir.

Standart sözleşme: uygulamada en sık kullanılan yol

Hangi metin seçilir?

Kurul, 4.6.2024 tarihli ve 2024/959 sayılı kararıyla farklı aktarım senaryoları için dört tip standart sözleşme kabul etmiştir:

  • SS-1: Veri aktaran ve veri alıcısı veri sorumlusu,
  • SS-2: Veri aktaran veri sorumlusu, veri alıcısı veri işleyen,
  • SS-3: Veri aktaran ve veri alıcısı veri işleyen,
  • SS-4: Veri aktaran veri işleyen, veri alıcısı veri sorumlusu.

Örneğin Türkiye’deki bir şirketin yurt dışındaki bir yazılım sağlayıcısına müşteri verisi işletmesi, çoğu durumda SS-2 senaryosuna karşılık gelir; ancak tarafların gerçek rolü sözleşme ve fiilî işleyiş birlikte incelenerek belirlenmelidir.

Metin değiştirilebilir mi?

Hayır. Standart sözleşme metninin üzerinde değişiklik yapılmadan kullanılması zorunludur; yabancı dilde de akdedilirse Türkçe metin esas alınır (Yön. m.14/3). Kurum Rehberi’ne göre taraflar yalnızca seçimlik veya alternatif içerikli maddeler üzerinde tercih yapabilir ve ekleri kendi aktarımlarına göre doldurur. Metinde değişiklik yapılması veya taraflardan birinin geçerli imzasının bulunmaması hâlinde Kurul, KVKK m.15 uyarınca inceleme yapar (Yön. m.14/7). Sözleşme, aktarımın taraflarınca veya onları temsile ve imzaya yetkili kişilerce imzalanmalıdır (Yön. m.14/4).

5 iş günü içinde bildirim

Standart sözleşme, imzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirilir (KVKK m.9/5; Yön. m.14/5). Bildirim fiziki olarak, kayıtlı elektronik posta (KEP) ile veya Kurul’un belirlediği diğer yöntemlerle yapılabilir. Kurul, 17.10.2024 tarihli ve 2024/1793 sayılı kararıyla bildirimlerin internet üzerinden “Standart Sözleşme Bildirim Modülü” aracılığıyla da yapılabilmesine karar vermiştir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar şunlardır:

  • Kim bildirir? Taraflar bunu sözleşmede belirleyebilir; belirlenmemişse bildirimi veri aktaran yapar (Yön. m.14/5). Bildirim yükümlülüğü veri işleyene düşüyorsa veri işleyen, veri sorumlusunun talimatını beklemeden bildirir (Yön. m.7/3).
  • Ekler: İmzalayanların yetkili olduğunu gösteren belgeler ile yabancı dildeki her belgenin noter onaylı çevirisi eklenir (Yön. m.14/6).
  • Değişiklik ve sona erme: Taraflarda veya sözleşmede yer verilen bilgilerde değişiklik olursa ya da sözleşme sona ererse yine aynı usulle bildirim yapılır (Yön. m.14/8).

Bildirim yapılmazsa yaptırım

Standart sözleşmeyi süresinde bildirmeyenler hakkında Kanun metninde 50.000 TL’den 1.000.000 TL’ye kadar idari para cezası öngörülmüştür (KVKK m.18/1-d). Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; Kurum’un 2026 yılı için ilan ettiği tabloya göre aralık 90.308 TL – 1.806.177 TL’dir. Bu ceza, diğer KVKK cezalarından farklı olarak veri sorumlusu veya veri işleyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanır (m.18/2). Kurul cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir (m.18/3). Ceza türleri ve dava yolu için KVKK idari para cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Şirketler için kontrol listesi

  1. Aktarım envanteri çıkarın. Kullandığınız bulut, e-posta, CRM, yapay zekâ, çağrı merkezi ve destek hizmetlerinde verinin hangi ülkede tutulduğunu ve yurt dışından kimlerin erişebildiğini belirleyin.
  2. Rolleri belirleyin. Her aktarımda kendinizin ve karşı tarafın veri sorumlusu mu veri işleyen mi olduğunu netleştirin; doğru standart sözleşme tipi buna göre seçilir.
  3. Mekanizmayı seçin. Yeterlilik kararı yoksa, sürekli aktarımlar için uygun güvencelerden birini kurun; istisnai hâlleri yalnızca gerçekten arızi aktarımlarda kullanın.
  4. Sözleşmeyi imzalatın ve takvimi tutun. İmzaların tamamlandığı günden itibaren beş iş gününü kaçırmamak için bildirimi kimin yapacağını önceden belirleyin.
  5. Aydınlatma metnini ve VERBİS kaydını güncelleyin. Aydınlatmada verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği belirtilir (KVKK m.10/1-c); Sicil bildiriminde yabancı ülkelere aktarımı öngörülen kişisel veriler yer alır (m.16/3-d). Ayrıntılar için VERBİS kayıt yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

Yapay zekâ araçlarında aktarım sorununun nasıl ortaya çıktığını yapay zekâ uygulamaları ve KVKK yazımızda, Avrupa Birliği’ndeki düzenlemeyle farkları ise GDPR ve KVKK farkları yazımızda ele aldık. Şirketlere yönelik uyum çalışmaları hakkında bilgi için KVKK ve GDPR danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Yurt dışındaki bir bulut hizmetini kullanmak veri aktarımı mıdır?

Çoğu durumda evet. Kurum Rehberi’ne göre yurt dışında bulunan bir bulutta depolama ve yurt dışından uzaktan erişim, Yönetmelik’teki tanım ölçütleri karşılandığında aktarım sayılır. Bu durumda KVKK m.9’daki mekanizmalardan biri kurulmalıdır.

Standart sözleşmeyi kaç gün içinde bildirmek gerekir?

İmzaların tamamlanmasından itibaren beş iş günü içinde (KVKK m.9/5; Yön. m.14/5). Bildirim fiziki olarak, KEP ile veya Kurum’un Standart Sözleşme Bildirim Modülü üzerinden yapılabilir.

Açık rıza alarak yurt dışına veri aktarabilir miyim?

1 Eylül 2024’ten sonra açık rıza, yalnızca yeterlilik kararı ve uygun güvence bulunmadığında, arızi aktarımlar için ve muhtemel riskler hakkında bilgilendirme yapılarak kullanılabilir (m.9/6-a). Sürekli aktarımlarda kural olarak uygun güvence aranır.

Standart sözleşmeyi bildirmemenin cezası nedir?

Kanun metninde 50.000 TL – 1.000.000 TL olan aralık, 2026 yılı için Kurum tablosuna göre 90.308 TL – 1.806.177 TL’dir (m.18/1-d). Ceza veri sorumlusuna veya veri işleyene uygulanabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut aktarım yapınızın değerlendirilmesi, sözleşme ve sistem ayrıntılarına bağlıdır. Sorularınız için Kalemci Hukuk Bürosu ile görüşebilirsiniz.

Kaynaklar

Paylaş: 

Benzer Yazılar

Çalışan Kişisel Verileri ve İşyerinde KVKK

İşveren, iş ilişkisinin kurulması, yürütülmesi ve sona ermesi sırasında zorunlu olarak kişisel veri işler. Kimlik ve iletişim bilgileri, ücret, çalışma süreleri, sağlık

Tenkis Davası ve Muris Muvazaası

Mirasbırakan, sağlığında veya ölüme bağlı tasarrufla malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Bu serbesti, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun saklı pay hükümleriyle sınırlanır. Saklı

Yapay Zekâ Uygulamaları ve KVKK

Yapay zekâ sistemleri, özellikle üretken modeller, metin, görüntü ve ses üretirken çoğu zaman kişisel veri işler. Kullanıcının yazdığı girdi, yüklenen belge, ses

GDPR ve KVKK Farkları, Türk Şirketleri için GDPR

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Avrupa Birliği’nin 95/46/EC sayılı Direktifi çizgisinde hazırlanmış; 2016 yılında kabul edilip kademeli olarak yürürlüğe girmiştir. Direktifi