İzmir’de Boşanma Davaları

Kalemci Hukuk Bürosu, İzmir’in Bayraklı ilçesinde, Folkart Towers’ta boşanma ve aile hukukundan doğan işleri yürütmektedir. Bu sayfa; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarının yasal çerçevesini, velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi ve tazminat konularını, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleri ışığında genel olarak açıklar.

Boşanma, evlilik birliğini sona erdiren ve nafaka, velayet, kişisel ilişki ile malvarlığı sonuçlarını da beraberinde getirebilen bir yargılamadır. Her dosyanın olguları, delil durumu ve talep kalemleri farklıdır. Aşağıdaki bilgiler genel niteliktedir; somut olaya uygulanacak hüküm, süre ve usul, dosyanın incelenmesiyle belirlenir.

İzmir’deki boşanma davalarına, kural olarak aile mahkemeleri bakar. Yetkili mahkeme, TMK m. 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bu kural, davanın mutlaka büronun bulunduğu ilçede açılacağı anlamına gelmez.

Boşanma sebepleri

Türk Medeni Kanunu, boşanmayı özel ve genel sebeplere bağlamıştır (TMK m. 161–166):

• Zina (TMK m. 161)
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m. 162)
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m. 163)
• Terk (TMK m. 164)
• Akıl hastalığı (TMK m. 165)
• Evlilik birliğinin sarsılması (TMK m. 166)

Özel sebeplerin her birinin kanunda öngörülen şartları ve — bazıları bakımından — hak düşürücü süreleri vardır. Örneğin zina sebebiyle boşanma davasında TMK m. 161’deki süreler, terk sebebiyle açılacak davada ise TMK m. 164’teki ayrılık süresi ve ihtar usulü ayrı ayrı incelenir. Bu şartların somut olayda oluşup oluşmadığı, delillerle birlikte değerlendirilir. Zina ve terk konularına ilişkin genel açıklamalar zina nedeniyle boşanma ve terk nedeniyle boşanma yazılarında yer alır.

Uygulamada davaların önemli bir kısmı, TMK m. 166’daki evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanır. Bu hüküm, hem çekişmeli yargılamayı hem de anlaşmalı boşanmayı (TMK m. 166/3) kapsar. Boşanmada kusura ilişkin değerlendirme, özellikle yoksulluk nafakası ve maddi-manevi tazminat taleplerinde önem taşıyabilir. Kusur kavramına dair genel bilgiler boşanmada kusur sayılan haller yazısındadır.

Anlaşmalı boşanma

Anlaşmalı boşanma, TMK m. 166/3’te düzenlenmiştir. Kanundaki temel şartlar şunlardır:

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
• Eşler birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
• Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
• Hâkim, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilen düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Bu düzenleme uygulamada çoğunlukla bir boşanma protokolü ile hazırlanır. Protokolde boşanma iradesinin yanı sıra velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal rejimi ve varsa tazminat gibi konuların açıkça yer alması gerekir. Hâkim, protokolde değişiklik önerisinde bulunabilir; taraflar bunu kabul etmezse anlaşmalı boşanma yolu ile karar verilmez.

Anlaşmalı boşanma, çekişmeli davaya göre kural olarak daha sade bir yargılama öngörür. Ancak protokolün eksik veya kanuna, özellikle çocuğun üstün yararına aykırı hazırlanması, duruşmanın ertelenmesine veya talebin reddine yol açabilir. Şartlar, protokolün içeriği ve başvuru usulü anlaşmalı boşanma nedir, anlaşmalı boşanma şartları, anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır ve anlaşmalı boşanma protokolü yazılarında ele alınmıştır.

Çekişmeli boşanma

Eşler boşanma veya sonuçları (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) üzerinde anlaşamıyorsa yargılama çekişmeli yürür. Dava, TMK m. 161–166’daki sebeplerden birine dayandırılır. Çekişmeli davada iddia ve savunmaların dilekçelerle ortaya konması, delillerin usulüne uygun sunulması ve — çocuk varsa — sosyal inceleme veya uzman raporunun değerlendirilmesi söz konusu olabilir.

Yargılamanın süresi, uyuşmazlığın kapsamına, delil durumuna, tanık dinlenip dinlenmeyeceğine, bilirkişi incelemesine, mahkemenin iş yüküne ve istinaf veya temyiz yoluna başvurulup başvurulmamasına göre değişir. Bu nedenle dosyadan bağımsız, sabit bir süre söylemek doğru olmaz.

Çekişmeli boşanmada nafaka ve tazminat talepleri çoğu zaman davanın asıl konusuyla birlikte ileri sürülür. Bu başlıklara ilişkin genel çerçeve çekişmeli boşanmada nafaka ve tazminat yazısındadır.

Velayet ve kişisel ilişki

Eşlerin ortak çocuğu varsa, boşanma kararında velayet ve çocukla kişisel ilişki de düzenlenir (TMK m. 182). Velayet düzenlenirken asıl ölçüt, çocuğun üstün yararıdır. Bu değerlendirmede çocuğun yaşı, ihtiyaçları, anne ve babanın fiilî bakım imkânı, kardeşlerin durumu ve — yaşı uygunsa — çocuğun görüşü dikkate alınabilir. Velayetin bir eşe bırakılması, diğer eşin çocukla kişisel ilişki kurma hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu ilişki kural olarak kararda ayrıca düzenlenir.

Velayetin değiştirilmesi veya kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi, koşulların sonradan değişmesi hâlinde ayrı bir davaya konu olabilir. Başvuru usulü ve genel esaslar velayet davası ve velayet davası nasıl açılır yazılarında anlatılmıştır. Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkiye dair açıklamalar velayet ve baba ile kişisel ilişki yazısındadır.

Nafaka

Boşanma sürecinde ve sonrasında gündeme gelen başlıca nafaka türleri şunlardır:

• Tedbir nafakası (TMK m. 169): Boşanma veya ayrılık davası açılınca, davanın devamı süresince eşlerin ve çocukların geçimi için, talep üzerine veya re’sen hükmedilebilir.
• Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir. Nafakanın kaldırılması, azaltılması veya artırılması sonradan ayrıca talep edilebilir.
• İştirak nafakası (TMK m. 182): Velayet kendisine bırakılmayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. İştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ve tarafların malî durumuna göre belirlenir.

Nafaka türleri, şartları ve iştirak nafakasına ilişkin hesaplama esasları nafaka türleri, nafaka davası ve şartları ve iştirak nafakası yazılarında ele alınmıştır. Nafaka miktarı her dosyada olgulara göre belirlenir; bu sayfada örnek tutar veya tarife yer almaz.

Mal rejiminin tasfiyesi

Eşler evlilik sözleşmesiyle başka bir mal rejimi seçmemişlerse yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılmadır (TMK m. 202). Boşanma, mal rejiminin sona erme sebeplerinden biridir. Tasfiye, kural olarak her eşin kişisel malları ile edinilmiş mallarının ayrılması ve edinilmiş mallara ilişkin katılma alacağının hesaplanması üzerinden yürür.

Hangi malın kişisel, hangisinin edinilmiş sayılacağı, eklenecek değerler, denkleştirme ve borçlar TMK’nın mal rejimine dair hükümlerine göre incelenir. Evlilik sözleşmesi yapılmışsa, seçilen rejim esas alınır. Evlilik sözleşmesine ilişkin genel bilgiler evlilik sözleşmesi yazısındadır; tasfiye sürecinin ana hatları ise boşanmada mal paylaşımı yazısındadır.

Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davası içinde istenebileceği gibi, koşulları varsa ayrı bir davaya da konu edilebilir. Taşınmaz, araç, şirket payı, banka hesapları ve ev eşyası gibi kalemlerin niteliği belgelerle tespit edilir. Düğün takıları (ziynet) uyuşmazlıkları uygulamada ayrı bir talep olarak da ileri sürülebilmektedir; bunların hukuki niteliği somut olaya ve yargı içtihadına göre değerlendirilir.

Maddi ve manevi tazminat

TMK m. 174 uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat da isteyebilir.

Bu talepler boşanma davası içinde ileri sürülebileceği gibi, kanundaki şartlar çerçevesinde boşanma kararının kesinleşmesinden sonra da ayrı bir davaya konu edilebilir. TMK m. 178, boşanma sebebine dayanan tazminat ve nafaka davaları için boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre öngörür. Sürenin somut dosyada işlemiş olup olmadığı, talebin niteliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Deliller

Boşanma davasında ispat, kural olarak iddia eden tarafa aittir. Tanık beyanı, yazılı belgeler, resmi kayıtlar, banka hareketleri ve — hukuka uygun elde edilmiş olmak kaydıyla — elektronik yazışmalar delil olarak ileri sürülebilir. Gizlice elde edilen ses veya görüntü kayıtları ile özel hayata müdahale niteliğindeki deliller, hukuka aykırı delil yasağı bakımından ayrı bir değerlendirme gerektirir.

WhatsApp ve benzeri yazışmaların delil değerine ilişkin genel açıklama WhatsApp mesajları delil gösterilebilir mi? yazısındadır. Delilin nasıl toplanacağı ve sunulacağı, her dosyada usul kurallarına göre belirlenir. Dijital delilin genel çerçevesi bilişim hukuku sayfasındadır.

Avukatla temsil zorunlu mudur?

Aile mahkemesinde taraf olmak için avukat tutmak kanunen zorunlu değildir; eşler davayı bizzat da takip edebilir. Bununla birlikte boşanma, velayet, nafaka ve mal rejimi tasfiyesi birbirine bağlı sonuçlar doğurur. Dilekçelerin içeriği, feragat veya kabul beyanları ile protokol hükümleri, karar kesinleştikten sonra kolayca geri alınamayacak sonuçlar yaratabilir. Bu nedenle sürecin, uygulanacak hükümler ve usul kuralları çerçevesinde önceden değerlendirilmesi önem taşır.

Avukatlık ücreti, avukat ile iş sahibi arasındaki sözleşmeye ve ilgili mevzuata göre belirlenir. Bu sayfada ücret tutarı veya tarife yayımlanmaz.

Büro ve iletişim

Kalemci Hukuk Bürosu, Av. Ertuğrul Kalemci tarafından İzmir Bayraklı’da, Folkart Towers’ta yürütülmektedir. Avukat, İzmir Barosu’na 10705 sicil numarasıyla kayıtlıdır. Büro ve avukat hakkında bilgi Hakkımızda sayfasındadır.

Kalemci Hukuk Bürosu
Manas Blv. Folkart Towers No:39 B Blok Kat:27 D:2711
35530 Bayraklı / İzmir
Telefon: +90 506 592 66 72

İletişim bilgileri ve form: İletişim

Sıkça sorulan sorular

Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
TMK m. 166/3’e göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Çekişmeli boşanma ne demektir?
Eşlerin boşanma veya velayet, nafaka, mal rejimi ya da tazminat gibi sonuçlar üzerinde anlaşamadığı, TMK m. 161–166’daki sebeplerden birine dayanılarak yürütülen yargılamadır. Süre, dosyanın niteliğine ve yargılama seyrine göre değişir.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme, TMK m. 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. İzmir’de boşanma davalarına kural olarak aile mahkemeleri bakar; somut yetki, dosyanın olgularına göre belirlenir.

Boşanmada velayet nasıl belirlenir?
Hâkim, TMK m. 182 çerçevesinde velayeti ve çocukla kişisel ilişkiyi düzenler. Asıl ölçü çocuğun üstün yararıdır. Velayetin bir eşe bırakılması, diğer eşin çocukla kişisel ilişki kurmasının önünü kural olarak kapatmaz.

Nafaka türleri nelerdir?
Dava sırasında tedbir nafakası (TMK m. 169), boşanma sonrasında yoksulluk nafakası (TMK m. 175) ve çocuk için iştirak nafakası (TMK m. 182) gündeme gelebilir. Şartlar ve miktar, tarafların kusur durumu, ihtiyaçları ve malî güçleri incelenerek saptanır.

Mal paylaşımı nasıl olur?
Eşler başka bir rejim seçmemişse yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m. 202). Tasfiyede kişisel mallar ile edinilmiş mallar ayrılır; katılma alacağı kanundaki esaslara göre hesaplanır. Evlilik sözleşmesi varsa seçilen rejim uygulanır. Boşanmanın yasal mirasçılık üzerindeki etkileri miras hukuku sayfasında ele alınır.

Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu mudur?
Zorunlu değildir. Taraflar davayı bizzat takip edebilir. Yine de dilekçe, protokol ve feragat gibi işlemlerin bağlayıcı sonuçları nedeniyle sürecin hukuki çerçevede değerlendirilmesi gerekir.

WhatsApp yazışmaları delil olarak kullanılabilir mi?
Elektronik yazışmalar, hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve usulüne uygun sunulmuş olmaları kaydıyla delil olarak ileri sürülebilir. Gizlice alınan kayıtlar ayrıca hukuka aykırı delil yasağı yönünden incelenir. Ayrıntı için: WhatsApp mesajları delil gösterilebilir mi?